previous next

VTRVM RECTE ASCLEPIADES CARDIACOS CVRAVERIT

[225] Hic quoque secundo libro Celerum uel acutarum passionum prouidens, ne qua sit in corpore cruditas, clysteres adhibet operantissimos ob transuersionem faciendam, primo nescius, quae sit operans in cardiacis causa, et tamquam Herophili sectator indigestionem atque corruptionem intuendam existimans, secundo ignarus, quia post antecedentem diem esse in corporibus indigestio potest; at uero cardiacorum passio frequenter quinta uel sexta die emergere perspicitur. tertio est grauis atque noxia clysteris iniectio non solum solutione laborantibus celeri, sed etiam [in] strictura affectis, [226] siquidem commoueat atque turborem corporis efficiat, quando fuerit operosior ac frequens, ut Asclepiades iubet; in diaphoreticis uero interfectior esse probatur. ipse denique Asclepiades de peripneumonicis scribens confitetur noxios esse clysteres dicens: "Clysterum genus non in peripneumonicis solum noxium, sed in omnibus etiam sine febre passionibus insidiosum atque uexabile<m> corporum eorum usum iudicamus." item specialiter indicans iniectionum uexatione eas corporum solutiones augeri atque iactationes et sitim uehementem, siquidem sint, inquit, uirium captrices. item clysterum uexationem etiam in pleuriticis demonstrauit. [227] similiter et in phreniticis tamquam interfectricem metuit uentris turbatam solutionem, quorum debuit memor neque in cardiacis clysteres adhibere. alios enim plurima stercorum grauatione oppressos et propterea sudantes salutare est releuare clystere ad uentris alienitatem detrahendam, sed hoc simplici atque miti usu clysteris. quos ita affectos non dicimus esse cardiacos.
Item post iniectionem adhibet cataplasma sinistrae mamillae constrictiuae uirtutis, sed corpus ob excludendum frigidum torporem calefaciendum probat unctionibus olei ueteris ac defricandum manibus calidis et pannis circumtegenda loca, ex quibus calefactiones atque unctiones superioribus dictis excludendas asseruimus. [228] constrictiua uero cataplasmata non solum sinistrae mamillae erunt apponenda, sed omni pectori atque praecordiis. erat autem Asclepiadi consonans approbanti tumorem in corde constitutum similiter laxatiua cataplasmata eidem adhibere. dehinc est incongruum atque non consequens affectare per clysterem e corde aliquid trahere et constrictiuis cataplasmatibus e superficie corporis materiam ad id, quod patitur, reuocare, ut stricturam, quam esse in tumore cordis aduerterat, duplicare uideatur.
Iubet etiam dari uinum noctibus, diurnis atque iugiter, sed id uinum, cui salem miscuerimus, et appellauit tethalassomenon. "Cito enim", inquit, "currit ac labitur et ad omnia corporis membra perueniet." [229] cibum dat betam cum lenticula, et appellauit seutlophacen, uel lenticulam cum ptisana aut oryza aut alica uel aliqua ex maritimis, et: "Quid ultra?", inquit, "ea nos dare conuenit, quae aegri fuerint uoluntati gratissima." probat autem uinum dandum post cibum, siquidem solum facile penetret ac pertranseat corpora, non aliter quam si sine ulla faece per liquatoria fundatur, quorum cauernae nullis obstantibus facile accipiunt atque reddunt accepta. "At si post cibum", inquit, "datum fuerit, manebit, non aliter quam si cum faece, ut supra dictum est, in liquatoria funda[n]tur." iubet etiam meracum <im>mixtum dari. [230] "Hac enim ratione", inquit, "exustae uiae tamquam ex igni conductae sudorem retinendo constringunt."
Est nunc iners et inertiae plenum tota die atque nocte uinum dare et cibo nutrire. plurima enim adiectione nutrimenti uires opprimi necesse est. item ptisana uentrem commouet in fluorem lapsum, suae faciens qualitatis, contraria denique lenticulae qualitati probatur. uinum quoque incongruum atque intemporale et immodicum probatur. incongruum, siquidem sit salsum, quod appellauit tethalassomenon, et propterea uentrem soluat et ex omni corporis parte uires deponat, sit praeterea inflabile atque uirium uexabile non solum aegrotantibus, sed etiam sanis hominibus. forsitan hoc et feruens dederit. [231] tacuit enim frigidum dandum, culpans denique libris, quos De lue conscripsit, Cleophanti sectatores uinum frigidum dantes. immodicum diximus, siquidem plurimum det atque extentum et meracum temperamento quaerit, cum etiam sani, quanto plus biberimus, tanto plurimum sudoris effundimus. intemporaliter autem, siquidem ante declinationem dandum iusserit. est praeterea ridiculum, quod post cibum dandum uinum propterea dicat, ne citius curans corpora pertranseat, probans e contrario salsum dandum, quo citius corpora penetret ac suos effectus exhibeat.
Hic est ille Asclepiades frigidans atque calefaciens, exantlans atque replens et contrariis semper utens rebus in his passionibus.


previous next