previous next

DE LETHARGO

[1] Celerum cum febricula passionum primam superiore libro tradidimus phrenitim, nunc lethargiam cum ceteris ordinamus. uocatur lethargus a consequenti passioni[s] obliuione, Graeci enim lethen obliuionem uocauerunt, argiam uacationem, quam corpori atque animae ingerit uis supradictae passionis. et est comparatio<ne> grauior phrenitide, non aliter quam negatus in toto uisus ab ex parte impedito uel silentium ab impedita locutione aut surditas ab auditus falsitate uel hebetudo sensuum a difficultate.

[2] Denique uehementi strictura phrenitici saepissime in lethargiam uenerunt, atque declinante lethargia aliquando e contrario lethargi in phrenitim reciderunt. quorum rarius ex supradictis posteriora contingunt, siquidem facile periclitantes passionis magnitudine in peiorem deueniant, difficile autem in periculis bona locum accipiant. quapropter Asclepiadi credendum non est dicenti pulsum atque respirationem humaniorem lethargis quam phreniticis esse, siquidem habeat magnitudinem et percussum fortiorem tamquam iugi somno dormientium. [3] sed neque iste somnus est impeditis omnibus naturalis actionis officiis, sed est oppressio, quae nihil resumat aegrotantem, at potius demergat, neque etiam pulsus fortis, sed magis debilis percussus inuenitur atque piger ac inanis. quod autem in inflatione<m> erectus uidetur, non fortitudinis causa, sed passionis nequitia id efficitur. denique in his, quibus ob phreniticam passionem paruus est pulsus, saepe peiorante morbo atque in lethargiam transeunte pulsus in magnitudinem erigitur ob specialem proprietatem passionis, non proficientium uirium causa, quippe cum generaliter strictura peiorante omnia deterius roborentur.

[4] Sed hanc plerique diffinientes passionem aiunt lethargiam esse delirationem cum febribus acutis ad perniciem ducentibus: et erat non delirationem, sed pressuram dicere. Demetrius autem Herophilus passionem inquit acutam cum pressura et obstrusione sensuum <frequenter> cum febribus. in qua diffinitione ambiguum est, quo[d] sit accipiendum frequenter: utrumne antecedenti seruiat orationi, ut intelligamus 'frequenter cum difficultate sensuum', an consequenti sit oratione iungendum, ut intelligamus 'frequenter cum febribus', an uero utrique seruiat parti. quo inuenimus nihil recte esse diffinitum: semper enim cum difficultate sensuum atque febribus haec intelligitur passio.

[5] Asclepiades hanc passionem non definiuit, sed Alexander Laodicensis ex Asia secundum ipsum ait lethargum esse <alienationem> subitam uel recentem cum febribus et pressura atque sensuum iugi difficultate. sed esse uidemus plerumque etiam cum dimissionibus lethargiam, et pressuram id ipsum esse perspicimus, quod est sensuum difficultas, quamquam ha[n]c grauiorem putaueri[n]t pressuram. nec sane debuit in diffinitione magnitudinis differentias ponere, sed passionis genus quemadmodum intelligatur manifestare. 6 nonne etiam complexionem magis phreniticae passionis cum lethargia dedisse uidetur? denique alienatio subita ac re[s]cens cum febribus acutis phreniticae est passionis, pressura uero cum febribus lethargiae. [6] Athenaeus Tharsensis furorem inquit mentis cum maestitudine, siquidem Asclepiades in primo libro Celerum passionum dixerit phreniticis alienationem cum turbore effici, in lethargis cum somno atque tristitia. alii alienationem cum maestitudine et iugi somno esse lethargiam dixerunt. etenim non habent mentem in furorem extentam, ut Athenaeus ait, sed sola in alienatione constitutam, ut Asclepiades.

[7] Sed etiam nunc traditiones caducas simul aduertendas existimo ex his, quae supra memorauimus. non enim somnus in lethargis esse aduertitur, ceterum nullum periculum sequeretur neque etiam accessionis tempore magis aegros afficeret. item neque iugis in omnibus est pressura, sed etiam plerumque dimissionis intercapedine leuigatur. at si cum febribus esse non adiungerent, ut Asclepiades fecit, communis esset cum epilepsia diffinitio.
Leonides autem Episyntheticus "Lethargus", inquit, "est obtrusio secundum uias membranarum cum furore mentis atque febre et maestitudine ac pressura et pulsu magno." [8] ed neque causam oportuit dicere, quae sit occulta atque apud ueteres discrepans et iniudicata, cum passionem manifestare fuerit necessarium, neque etiam maestitudinem uel tristitiam atque mentis furorem: etenim pressura[m] in semet maestitudinem atque furorem continet.
Item Menemachus pressuram inquit celerrimam uel acutam cum acutis febribus et non semper iugibus.
Soranus uero, cuius haec sunt, quae latinizanda suscepimus, pressuram inquit celerem esse uel acutam cum acutis febribus et pulsu magno ac tardo atque inani. frequentare inquit in senibus, siquidem aptior sit sensuum difficultati atque demersioni ipsa quoque senectus.


previous next